Обоснование рациональной формы поперечного профиля неповоротного отвала бульдозера
Ushbu dissertatsiya ishi traktor va boshqa qurilish mashinalari uchun ishlatiladigan buldozerlarning chekka qismlarining (otval) shakli va tuzilishi bo'yicha tadqiqot olib boradi. Tadqiqotning asosiy maqsadi buldozerlarning ish samaradorligini oshirishga qaratilgan. Ushbu maqsadga erishish uchun muallif o'z ishida zamonaviy va eski buldozerlarning chekka qismlarini (otval) solishtiradi, ularning texnik parametrlarini tahlil qiladi, shuningdek, ularning texnik-iqtisodiy samaradorligini hisoblab chiqadi. Ilmiy ishda tajriba-sinov ishlarining natijalari, nazariy hisob-kitoblar va ularning tahlili keltirilgan. Xususan, materiallar sarfini kamaytirish, mehnatni tejash, ishning sifatini oshirish hamda samaradorlikni ko'paytirishga qaratilgan tavsiyalar berilgan. Kelajakda bunday tadqiqotlarni davom ettirish uchun aniq yo'nalishlar ko'rsatilgan.
Asosiy mavzular
- Buldozerlarning ishchi organlari konstruktsiyasini loyihalash bo'yicha texnik yechimlar ko'rib chiqilishi: Buldozerlarning zamonaviy va eski modellari konstruktiv xususiyatlari, ularning ishchi organlarining (otval) shakli, tuzilishi va qo'llanilish sohalari tahlil qilinadi. Har xil turdagi gruntlarda ishlaydigan otvallarning samaradorligini oshirish bo'yicha ilmiy ishlar, patent materiallari va tadqiqotlar o'rganiladi. Otvallarning o'ziga xos parametrlari, ularning gruntga ta'siri hamda uni ko'chirish jarayonidagi samaradorligi tahlil etiladi.
- Buldozer otvalining shakli bo'yicha nazariy tadqiqot: Buldozer otvalining poperechniy profili (eniga kesimi) shaklining gruntni ko'chirishdagi energiya sarfiga ta'sirini o'rganish. Ushbu jarayonda eng kam energiya sarfini ta'minlaydigan optimal shaklni aniqlashga qaratilgan nazariy hisob-kitoblar amalga oshiriladi. Bunda turli xil geometrik shakllar va ularning grunt bilan o'zaro ta'sirining matematik modellari tahlil qilinadi.
- Eksperimental tadqiqotlar va ularning tahlili: Tajriba-sinov ishlarini o'tkazish uchun maxsus texnik jihozlangan grunt kanali (model) tayyorlanadi. Ushbu uskunada turli shakldagi otvallarning grunt bilan o'zaro ta'siri o'rganilib, ularning energiyani tejash va samaradorlik ko'rsatkichlari tahlil qilinadi. Tajriba natijalari nazariy hisob-kitoblar bilan solishtirilib, ularning o'zaro mosligi aniqlanadi. Shuningdek, ish jarayonida foydalanilgan modellashtirish usullari va ularning aniqligi tahlil etiladi.
- Texnik-iqtisodiy samaradorlikni baholash va foydalanish sohasi: Quyidagi omillar bo'yicha xulosalar chiqariladi: modellashtirish natijasida aniqlangan nisbiy xatolik (10-15% gacha). Ishlab chiqarish jarayonida modellashtirishning qo'llanilishi materiallar va vaqtni tejash imkonini beradi. Ishlab chiqarish samaradorligining oshishi kam yopishqoq gruntlarda 23%, bog'lovchi gruntlarda esa 12% ga yuqori ekanligi aniqlandi. Yuqoridagi tadqiqotlar asosida yaratilgan yangi turdagi otvalning joriy etilishi yillik samaradorlikni oshiradi. Shu bilan birga, ushbu texnologiyani o'quv jarayonlarida va kurs loyihalarida qo'llash bo'yicha tavsiyalar beriladi.