Рангли ва нодир металларни p,s,о,n-сақлаган қаттиқ экстрагентлар билан сорбциялаш қонуниятлари ва уларнинг ўзига хосликлари

Ushbu dissertatsiya tadqiqoti rangli va nodir metallarni P,S,O,N-saqlovchi qattiq ekstragentlar yordamida ajratish va ularning tuzilish xususiyatlarini o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda polimer matrikslar asosida yangi qattiq ekstragentlar sintez qilingan va ularning metall ionlarini sorbsiyalash qonuniyatlari, kinetik xususiyatlari, termodinamik parametrlari va texnologik jarayonlarda qo'llanilishi o'rganilgan. Turli kimyoviy va fizik usullar yordamida olingan kompleks birikmalarning tuzilishi, xossalari va metallar bilan o'zaro ta'sir mexanizmlari tadqiq qilingan.

Asosiy mavzular

Tadqiqotning dolzarbligi va maqsadga muvofiqligi: Jahon amaliyotida ekologik xavfsiz, arzon va oson sintetik ekstragentlarni ishlab chiqishning dolzarbligi. Tadqiqotning O'zbekiston Respublikasi kimyo sanoatini rivojlantirish strategiyasi va ustuvor yo'nalishlariga mos kelishi.
Xorijiy tadqiqotlar sharhi va mavzuning yangiligi: P,S,O,N-saqlovchi qattiq ekstragentlar bilan rangli va nodir metallarni sorbsiyalash bo'yicha jahon ilm-fanidagi tadqiqotlar tahlili. Tadqiqotda yangi smeshaligandli kompleks birikmalarning sintezi va tadqiqoti, kristalli va molekulyar tuzilmalarining o'rganilishi yangiligi.
Tadqiqot obyekti va metodlari: Tadqiqot obyekti sifatida rangli va nodir metallar, dialkiliditiofosfor kislotalari (DADTF), 2-amino-1-metilbenzimidazol (MAB) va polimer matrikslar (Porolas, PAD400, PAD600) belgilangan. Fizik-kimyoviy tadqiqot usullari (IK, UФ, SDО, AAS, ICP-MS, SEM-EDX va boshqalar) qo'llanilgan.
Olingan natijalar va ularning amaliy ahamiyati: 30 dan ortiq yangi kompleks birikmalar sintez qilingan. Sorbsiya jarayonlarining kinetikasi va termodinamikasi o'rganilgan. Yangi ishlab chiqilgan ekstragentlar sanoatda (konchilik, ekologiya) qo'llanilishi bo'yicha amaliy natijalar ko'rsatilgan.
Xulosa va takliflar: Tadqiqot natijalari asosida yangi samarali va selektiv ekstragentlarni ishlab chiqish va qo'llash bo'yicha xulosalar va takliflar berilgan.