Қорақалпоғистон шароитида полиз экинларининг (қовун, тарвуз) касалликлари ва уларга қарши кураш чоралари
Ushbu avtoreferat Durshimbetov Ispandiyar Kerimbergenovichning «Qoraqalpoqiston sharoitida poliz ekinlarining (qovun, tarvuz) kasalliklari va ularga qarshi kurash choralari» mavzusidagi qishloq xo'jaligi fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi asosida tayyorlangan. Tadqiqotda Qoraqalpoqiston sharoitida poliz ekinlarining (qovun, tarvuz) kasalliklari, ularning tarqalishi va zarari o'rganilib, ularga qarshi samarali kurash choralari ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijasida aniqlangan asosiy kasalliklar, ularning qo'zg'atuvchilari, ularga qarshi qo'llanilgan samarali fungitsidlar va ularning iqtisodiy samaradorligi bayon etilgan.
Asosiy mavzular
- Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati: Hozirgi kunda poliz ekinlari dunyo bo'yicha eng ko'p tarqalgan va iste'mol qilinadigan ekinlardan hisoblanadi. Ushbu ekinlar ko'plab kasalliklarga chalinishi mumkin, bu esa hosildorlik va sifatning pasayishiga olib keladi. Shu sababli, ushbu muammo bo'yicha tadqiqotlar olib borish va samarali kurash choralari ishlab chiqish muhim va dolzarb vazifa hisoblanadi.
- Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining asosiy ustuvor yo'nalishlariga bog'liqligi: Ushbu tadqiqot respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining V. «Qishloq xo'jaligi, biotexnologiya, ekologiya va atrof-muhit muhofazasi» ustuvor yo'nalishi doirasida bajarilgan.
- Muammoning o'rganilganlik darajasi: Zamzburug' turlari va ular keltirib chiqaradigan kasalliklar dunyo olimlari tomonidan o'rganilgan, ammo Qoraqalpoqiston sharoitida poliz ekinlarining kasalliklari va ularga qarshi kurash choralari yetarlicha o'rganilmaganligi tadqiqot olib borishni taqozo qiladi.
- Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Qoraqalpoqiston Respublikasi sharoitidagi fermer xo'jaliklarida ekilgan qovun va tarvuz ekinlarida zamzburug' turlari qo'zg'atadigan kasalliklarning tarqalishini aniqlash, ularning zararini hisoblash, zamzburug' turlari va bioekologik xususiyatlarini o'rganish asosida samarali kurash choralari ishlab chiqishdir. Vazifalariga esa kasalliklarni aniqlash, zararini hisoblash, zamzburug'larni ajratib olish va ularga qarshi samarali kurash choralari ishlab chiqish kiradi.
- Tadqiqot obyekti va predmeti: Tadqiqot obyekti sifatida Qoraqalpoqiston sharoitidagi fermer xo'jaliklarida ekilgan qovun va tarvuzning mahalliy navlari olingan. Tadqiqot predmeti esa ushbu ekinlarda uchraydigan kasalliklar, ularning diagnostikasi, qo'zg'atuvchi zamzburug'lar, ularning tarqalish qonuniyatlari va kurash choralari hisoblanadi.
- Tadqiqot usullari va ilmiy yangiligi: Tadqiqotda zamzburug'larni aniqlash va ularning rivojlanishini o'rganish bo'yicha turli usullardan foydalanilgan. Ilmiy yangiligi esa Qoraqalpoqiston Respublikasi sharoitida poliz ekinlarida uchraydigan kasalliklar va ularga zarari o'rganilgan, aniqlangan zamzburug' turlarining sistematik va biologik xususiyatlari aniqlangan.
- Tadqiqotning amaliy natijalari: Tadqiqot natijasida aniqlangan samarali fungitsidlar va ularning qo'llanilishi bo'yicha tavsiyalar berilgan. Jumladan, Previkur SL 722, Falcon, Alto Super kabi fungitsidlarning yuqori biologik samaradorligi ko'rsatilgan va ularning iqtisodiy samaradorligi ham hisoblangan.
- Xulosa va tavsiyalar: Qoraqalpoqiston Respublikasi sharoitida poliz ekinlarida uchraydigan kasalliklarga qarshi samarali kurash choralari ishlab chiqilgan va joriy yilgi tadqiqot natijalari asosida tavsiyalar berilgan. Jumladan, kasalliklarga chidamli navlarni ekish va urug'larni dorilash tavsiya etilgan.