Avtomobil yo’llarini loyihalash

Ushbu uslubiy qo'llanma "Avtomobil yo'llarini loyihalash" fanidan O'zbekiston Respublikasi transport vazirligi Toshkent avtomobil yo'llarini loyihalash, qurish va ekspluatatsiyasi instituti tomonidan tayyorlangan. Qo'llanmada avtomobil yo'llarini loyihalash, qurish va ekspluatatsiyasi yo'nalishi talabalari uchun amaliy mashg'ulotlar uchun materiallar keltirilgan. Unda yo'l qatnov qismining kengligini hisoblash, yo'l elementlarini o'rganish, yo'l rejasini loyihalash, virajlarni loyihalash, yo'l o'qi bo'yicha yer belgilarini aniqlash, shovqinni hisoblash kabi mavzular yoritilgan.

Asosiy mavzular

Yo'l elementlarining parametrlari: Avtomobil yo'llarining turli sinflari, toifalari, ularning harakat sharoitlari va iqtisodiy ahamiyatini belgilash, yo'l elementlarining me'yoriy ko'rsatkichlarini hisoblash.
Yo'l qatnov qismining kengligi: Avtomobil kengligi, g'ildirak oraliq masofasi, xavfsiz masofa va boshqa omillarni hisobga olgan holda yo'l qatnov qismining kengligini aniqlash.
Ko'ndalang kesim elementlari: Yo'l ko'ndalang kesim elementlarini o'rganish va ularning o'lchamlarini chizish.
G'ildirashga qarshilik kuchi: Avtomobil g'ildiragining yo'l qoplamasi bilan g'ildirashga qarshilik koeffitsientini aniqlash, qoplama noravonligi va tezlikning ta'sirini o'rganish.
Trassani loyihalash: Topografik xaritada yo'l variantlarini o'tkazish, to'g'rilar va egrilar jadvalini tuzish.
Yo'l rejasi: Avtomobil yo'lining rejasini loyihalash, chizish va unga oid ma'lumotlarni kiritish.
Virajlarni loyihalash: Virajlarda yo'lning qiyaligini hisoblash va yo'lning ichki va tashqi yarimlarining o'zgarishini aniqlash.
Yo'l o'qi bo'yicha yer belgilari: Xaritada o'tkazilgan yo'l o'qi bo'yicha yer yuzasining bo'ylama qirqimini chizish uchun balandlik belgilarini aniqlash usullari.
Ko'rinishlik masofasi: Yo'lning turli qismlarida ko'rinishlik masofasini hisoblash, to'siqlarni aniqlash.
Avtomobil yo'llarining yonariqlari: Ariqlarning o'lchamlarini hisoblash, suv oqimini aniqlash.
Quvur tuynuklarini aniqlash: Quvur tuynuklarini aniqlash va suv oqimini hisoblash.
Kichik ko'priklar: Kichik ko'priklarning tuynuklarini hisoblash va inshootlar balandligini aniqlash.
Transport shovqini: Avtomobil yo'li atrofidagi shovqin miqdorini aniqlash.