Designing the highway M 37 ―Samarqand-Bukhara-Turkmenbashi‖ Ia category on the 3-9 kilometers section in the Samarqand regi

Ushbu bitiruv malakaviy ishi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va Oʻrta Maxsus Taʼlim Vazirligi Toshkent Avtomobil Yoʻllarini Qurish va Ekspluatatsiya Institutining «Avtomobil Yoʻllari va Sunʼiy Inshootlar» fakulteti «Avtomobil Yoʻllarini Qidiruv va Loyihalash» kafedrasi tomonidan tayyorlangan. Ishda M37 «Samarqand-Buxoro-Turkmanboshi» avtomobil yoʻlining Samarqand viloyatidagi 3-9 km qismini loyihalash masalalari, jumladan, yoʻlning tabiiy-iqlim sharoitlari, geologik-muhandislik tavsiflari, koʻndalang va boʻylama profillari, sunʼiy inshootlari, qoplamalarini tanlash va hisoblash, shuningdek, yoʻl qurilishida ekologik xavfsizlik va mehnatni muhofaza qilish masalalari yoritilgan. Tadqiqot uchun tegishli normativ-texnik hujjatlar, jumladan, SHNK, GOST va boshqa standartlar asos qilib olingan. Ishning asosiy maqsadi zamonaviy talablarga javob beradigan, xavfsiz va samarali avtomobil yoʻlini loyihalash hisoblanadi.

Asosiy mavzular

Samarqand viloyatining tabiiy sharoitlari: Samarqand viloyatining joylashuvi, geografik va iqlimiy sharoitlari, Zarafshon daryosi va uning ahamiyati, sugʻorish tizimlari va qishloq xoʻjaligiga taʼsiri haqida maʼlumot beriladi.
Yoʻl qurilishini loyihalashning iqlimiy maʼlumotlari: Samarqand viloyatining iqlimini tavsiflovchi maʼlumotlar, oʻrtacha harorat, yogʻin miqdori va ularning yoʻl qurilishiga taʼsiri haqida maʼlumotlar keltirilgan.
M37 «Buxoro-Samarqand-Turkmanboshi» yoʻlining loyihaviy maʼlumotlari: M37 yoʻlining texnik-iqtisodiy asoslari, toifasi, yoʻl elementlarining kengligi va boshqa texnik parametrlari, shuningdek, yoʻl qurilishida qoʻllaniladigan normativ hujjatlar haqida maʼlumotlar berilgan.
Yoʻlni loyihalash hududining muhandislik-geologik tavsiflari: Yoʻl qurilishi hududining tuproq qatlamlari, geologik tuzilishi, shamol va yogʻinlar taʼsiri, seysmik faolligi kabi muhandislik-geologik xususiyatlari tahlil qilingan.
Yoʻlning koʻndalang profili: Yoʻlning koʻndalang kesimi, yoʻl qoplamasi qatlamlarining tuzilishi, eni, qiyaligi va ularning texnik talablari haqida maʼlumot berilgan.
Yoʻlning joylashuvi (alignment): Yoʻlning gorizontal va vertikal joylashuvini aniqlash usullari, geometrik parametrlari va ularning yoʻl qurilishi xarajatlariga taʼsiri haqida soʻz boradi.
Yoʻlning boʻylama profili: Yoʻlning boʻylama kesimi, yoʻl oʻqi, qiyaliklar va ularning qatʼiy belgilarini aniqlash usullari hamda ushbu profilni qurishda qoʻllaniladigan chizmalarning ahamiyati bayon etilgan.
Sunʼiy inshootlar: Yoʻl qurilishida uchrovchi turli xil kichik sunʼiy inshootlar, ularning turlari, materiallari va qoʻllanilish sohalari, suv oqizish tizimlari va koʻpriklar haqida maʼlumotlar keltirilgan.
Avtomobil yoʻllarining qatlamlari (Subgrade): Yoʻl qoplamasining asosiy qatlamlari, jumladan, subgradening tuzilishi, zichligi, mustahkamligi va uning qurilish texnikasi haqida maʼlumotlar berilgan.
Avtomobil yoʻllarining qoplamasi: Yoʻl qoplamasining turli qatlamlarini tayyorlash texnologiyasi, ishlatiladigan materiallar, ularning fizik-mexanik xususiyatlari va qoʻllaniladigan standartlar haqida batafsil maʼlumot berilgan.
Yoʻl qoplamasining variantlari va ularni hisoblash: Yoʻl qoplamasining turli variantlari, ularning tuzilishi, materiallari, baholanishi va eng maqbul variantni tanlash mezonlari hisob-kitoblar bilan koʻrsatilgan.
Qatnov qismlari (Junctions): Yoʻlning qatnov qismlari, ularning yoʻnalishlari, egilish radiuslari va ularni loyihalashda qoʻllaniladigan talablar haqida maʼlumot berilgan.
Yoʻl qurilishi: Yoʻl qurilishini tashkil etish, xavfsizlik va transportni boshqarish tizimlarini joriy etish, yoʻl belgilarini oʻrnatish va yoʻlni belgilash usullari haqida maʼlumotlar keltirilgan.
Yoʻlaklar (Sidewalks): Yoʻlaklar qurilishi, ularning qalinligi, konstruktiv elementlari, piyodalar uchun qulayliklar va ularni loyihalashda qoʻllaniladigan talablar haqida maʼlumot berilgan.
Qurilish materiallari: Yoʻl qurilishida ishlatiladigan turli xil materiallar, jumladan, tuproqlar, shagʻal, maydalangan toshlar, sement va boshqa bogʻlovchi moddalar, ularning xususiyatlari va qoʻllanilishi haqida maʼlumot berilgan.
Ekologik himoya: Yoʻl qurilishi va ekspluatatsiyasining atrof-muhitga taʼsiri, tuproq eroziyasi, chang hosil boʻlishini kamaytirish va boshqa ekologik masalalar yoritilgan.
Yoʻllarni loyihalashning ekologik jihati: Yoʻllarni loyihalash, qurish va ekspluatatsiya qilish jarayonida atrof-muhitga salbiy taʼsir koʻrsatadigan omillar va ularning oldini olish chora-tadbirlari haqida maʼlumotlar berilgan.
Mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik choralari: Yoʻl qurilishida band boʻlgan ishchilarni mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik qoidalari, mashinalardan foydalanishda ehtiyotkorlik va sanoat xavfsizligi talablari haqida maʼlumotlar keltirilgan.
Xulosa: M37 «Buxoro-Samarqand-Turkmanboshi» avtomobil yoʻlining Samarqand viloyatidagi 3-9 km qismini loyihalash ishi yakunlanganligi, qoʻllanilgan normativ hujjatlar va olingan natijalar haqida umumiy xulosa berilgan.