Цианур кислота асосида винил бирикмалар синтези, олинган бирикмаларнинг хоссалари ва қўлланилиши

Ushbu avtoreferat цианур кислота ва унинг винил эфирларининг синтези, хоссалари ва қўлланилишига бағишланган. Тадқиқотда цианур кислота асосида янги винил бирикмалар синтези, олинган бирикмаларнинг хоссалари ва уларнинг турли соҳаларда қўлланилиши ўрганилган. Асосий эътибор маҳаллий хомашёлардан фойдаланиш, мавжуд технологик жараёнларни такомиллаштириш ва экспортбоп маҳсулотлар ишлаб чиқаришга қаратилган.

Asosiy mavzular

  • Цианур кислота ва унинг винил эфирларининг синтези, хоссалари ва қўлланилиши: Ушбу бобда цианур кислота, унинг турли ҳосилалари ва винил эфирларининг олиниш усуллари, шароитлари, синтез қилинган бирикмаларнинг хоссалари ва қўлланилиши бўйича адабиёт маълумотлари келтирилган. Йиғилган маълумотлар қиёсий таҳлил қилинган ва диссертация ишининг мақсад, вазифалари аниқланган. Цианур кислота ва унинг ҳосилалари, жумладан галоген тутган ҳосилалари дунёда кўп миқдорда ишлаб чиқарилади ва турли соҳаларда, айниқса биологик фаол моддалар сифатида қўлланилади. Лекин республикамизда бу туркум моддалар ишлаб чиқарилмайди, керакли миқдори эса импорт ҳисобига фойдаланилади. Цианур кислотанинг винил эфири эса умуман ишлаб чиқарилмайди. Цианур кислота винил эфирини синтези жараёнларини амалга ошириш, оптимал шароитини топиш ва хоссаларини аниқлаш долзарб вазифа эканлиги таъкидланган.
  • Тажриба қисми. Цианур кислота ҳосилаларини синтез қилиш методикаси: Ушбу бобда тадқиқотлар учун бошланғич моддалар тўғрисидаги маълумотлар, цианур кислотани гомоген- ҳамда гетероген-каталитик усулда виниллаш методикаси, цианур кислотани винил эфирларини галогенлаш методикаси келтирилган. Ундан ташқари синтез қилинган бирикмаларни тузилишини спектрал аниқлаш натижалари ҳам таҳлил қилинган. Ҳар бир винил эфирининг ИҚ, ¹H ЯМР ва ¹³C ЯМР спектрлари таҳлил қилинган.
  • Цианур кислота ва унинг Винил бирикмалари синтези ва уларнинг физик-кимёвий хоссалари: Ушбу бобда цианур кислота синтези, уни атмосфера ва юқори босимда гомоген-каталитик виниллаш, атмосфера босимида гетероген-каталитик виниллаш жараёни, олинган винил эфирларини галогенли ҳосилаларини синтез қилиш натижалари келтирилган ва таҳлил қилинган. Реакцияларнинг ўтказилиши, катализаторлар ва эритувчиларнинг танланиши, реакция шароитлари ва олинган маҳсулотларнинг хоссалари ўрганилган.
  • Цианур кислотани виниллаш жараёнини математик моделлаштириш ва тажриба натижаларини қайта ишлаш: Ушбу бобда цианур кислота ва унинг винил эфирлари молекулалари реакцион марказларини аниқлаш, тўлиқроқ тавсифлаш мақсадида квант-кимёвий ҳисоблашлари, молекуланинг фазовий тузилиши, молекула атомларида заряд ва электрон зичликнинг тақсимланиши ўрганилган. Шунингдек, цианур кислотани виниллаш жараёнини математик моделлаштириш ва тажриба натижаларини қайта ишлаш амалга оширилган.
  • Цианур кислота ва унинг винил эфирларини ишлаб чиқариш технологиялари ва қўлланилиши: Ушбу бобда цианур кислотани юқори асосли система асосида атмосфера босимида, органик эритувчилар ва рух оксид катализатори иштирокида юқори босимда ацетилен иштирокида виниллаш жараёни технологияси яратилган. Шунингдек, синтез қилинган бирикмаларнинг биологик фаоллиги ўрганилган ва металл конструкциялар биокоррозиясига қарши ингибитор сифатида қўллаш тавсия этилган.