Усвоение питательных веществ озимой пшеницей и его влияние на ее продуктивность староорошаемых светлых серозёмах.
Ushbu maqola qadimiy sug'oriladigan och jigarrang tuproqlarda qishki bug'doyning (Triticum aestivum L.) ozuqa moddalarini iste'mol qilish va uning hosildorligiga ta'sirini o'rganadi. Tadqiqotda ozuqa moddalarining o'simlik tomonidan iste'mol qilinishi vegetatsiya davrida tengsiz bo'lib, o'g'itlar qo'llanilganda sezilarli darajada ortishi ko'rsatilgan. Xususan, azot eng ko'p boshoqlashdan to sutli pishishgacha, fosfor va kaliy esa chimchilashdan boshoqlashgacha ko'p miqdorda iste'mol qilingan. Yuqori dozada o'g'itlash va eng yuqori hosil olish natijasida ozuqa moddalarining sarflanishi nazoratga nisbatan 1,5-2 barobar oshgan. O'g'itlar, ayniqsa azotli o'g'itlar, don sifatini yaxshilagan, protein va kleykovina miqdorini oshirgan. Tadqiqot natijalari O'zbekiston sharoitida qishki bug'doy yetishtirishda mineral o'g'itlarning samaradorligini ko'rsatadi.
Asosiy mavzular
- Ozuqa moddalarining iste'moli: Qishki bug'doy o'simliklari tomonidan ozuqa moddalarining (azot, fosfor, kaliy) vegetatsiya davrining turli bosqichlarida iste'mol qilinishining nomutanosibligi va bu jarayonning o'g'itlash ta'sirida kuchayishi tahlil qilingan. Eng ko'p azot boshoqlashdan sutli pishishgacha, fosfor va kaliy esa chimchilashdan boshoqlashgacha sarflangan.
- O'g'itlarning ta'siri: Yuqori dozada mineral o'g'itlar qo'llanilganda ozuqa moddalarining sarflanishi nazorat variantiga nisbatan 1,5-2 barobar oshgan. Ayniqsa, azotli o'g'itlarning ta'siri kuchli bo'lib, donning protein va kleykovina tarkibini sezilarli darajada yaxshilagan. Fosforli va kaliyli o'g'itlar kleykovina sifatiga salbiy ta'sir ko'rsatgan.
- Hosildorlik va don sifati: Mineral o'g'itlar, xususan azot, bug'doyning hosildorligini va don sifatini oshirgan. Qishki bug'doyning "Chillaqi" navi uchun eng samarali o'g'itlash me'yorlari aniqlangan. O'rtacha me'yorlarda (№200P140K100) hosildorlik sezilarli oshgan, №250P175K125 me'yorida esa samaradorlik biroz pasaygan.