Сурункали буйрак касаллиги бўлган беморларда буйрак реабилитацияси даврида кардио-рено- пульмонал кўрсаткичларни баҳолаш
Ushbu dissertatsiya tadqiqoti O‘zbekiston tibbiyot tizimida surunkali buyrak kasalligining (SBK) oldini olish va davolash borasidagi muhim yo‘nalishlarni qamrab oladi. Unda SBK bilan og‘rigan bemorlarda buyrak reabilitatsiyasi jarayonida kardio-reno-pulmonal ko‘rsatkichlarni baholashga bag‘ishlangan tadqiqot natijalari keltirilgan. Tadqiqotda jismoniy mashqlarning bemorlarning sog‘ligiga ta’sirini o‘rganish, xususan, yurak va o‘pka faoliyatini yaxshilash, hamda bemorlarning hayot sifatini oshirish usullari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda aniqlangan asosiy natijalar asosida O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash tizimida qo‘llaniladigan tavsiyalar va algoritmlar ishlab chiqilgan.
Asosiy mavzular
- Surunkali buyrak kasalligi va uning kardio-reno-pulmonal ko‘rsatkichlarga ta’siri: Surunkali buyrak kasalligi (SBK) jahon miqyosida jiddiy muammo hisoblanadi. Ushbu kasallik bemorlarning umumiy sog‘ligiga, ayniqsa, yurak-qon tomir va nafas olish tizimlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqotda SBK ning turli bosqichlaridagi bemorlarda ushbu ko‘rsatkichlarning holati, ularning rivojlanish mexanizmlari va ta’siri tahlil qilingan.
- Jismoniy reabilitatsiyaning SBK bemorlaridagi roli: Dissertatsiyada jismoniy mashqlarning SBK bilan og‘rigan bemorlarni reabilitatsiya qilishdagi ahamiyati o‘rganilgan. Ayniqsa, turli intensivlikdagi aerob mashqlarining bemorlarning kardio-reno-pulmonal holatiga, hayot sifatiga ta’siri baholangan. Jismoniy mashqlarning to‘g‘ri tanlanishi va qo‘llanilishi bemorlarning sog‘ligini yaxshilashga yordam berishi ta’kidlangan.
- SBK bemorlarida kardio-reno-pulmonal parametrlar va hayot sifatini baholash usullari: Tadqiqotda SBK bemorlarida yurak, buyrak va o‘pka faoliyatini baholash uchun zamonaviy diagnostik usullar (spirometriya, EKG, ekokardiografiya, 6 daqiqali yurish testi va boshqalar) qo‘llanilgan. Bemorlarning hayot sifatini aniqlash uchun SF-36 kabi standart so‘rovnomalardan foydalanilgan.
- Jismoniy reabilitatsiya dasturini ishlab chiqish va joriy etish: Tadqiqot natijalari asosida SBK bemorlari uchun 12 haftalik jismoniy reabilitatsiya dasturi ishlab chiqilgan. Bu dastur bemorlarning individual xususiyatlari, kasallik darajasi va sog‘ligini hisobga olgan holda tuzilgan. Dasturning amaliyotga tatbiq etilishi natijalari tahlil qilingan.