Surxondaryo viloyati sharoitida soya navlarining bioekofiziologiyasi va yetishtirish asoslari
Ushbu dissertatsiya tadqiqoti Surxondaryo viloyati sharoitida soya navlarining bioekofiziologiyasini va yetishtirish asoslarini o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda soya o'simligining o'sishi, rivojlanishi, hosildorligi hamda bioximiyaviy tarkibiga tuproq namlik darajalarining ta'siri o'rganilgan. Tadqiqot davomida xorijiy va mahalliy soya navlarining o'zgaruvchan sharoitlarga moslashish qobiliyati aniqlanib, eng samarali navlar va ularni yetishtirish texnologiyalari bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Asosiy mavzular
- Soya navlarining bioekofiziologiyasi: Tadqiqotda soya o'simligining o'sishi, rivojlanishi, suvni saqlash xususiyati, hujayra shirasi konsentratsiyasi, fotosintez va nafas olish kabi bioekofiziologik ko'rsatkichlari tuproq namlik darajalariga qarab o'rganilgan. Turli namlik sharoitida navlarning moslashish qobiliyati aniqlanib, eng moslashuvchan (Ustoz MM-60) va sezgir (Vilana) navlar aniqlangan.
- Soya yetishtirish asoslari: Surxondaryo viloyatining tuproq-iqlim sharoitida soya navlarini tanlash va ularni yetishtirishning agrotexnik tadbirlari ishlab chiqilgan. Ayniqsa, cheklangan namlik sharoitiga moslashgan navlar (Baraka va Ustoz MM-60) ni ekish bo'yicha tavsiyalar berilgan. Tuproq namligini boshqarish orqali hosildorlikni oshirish usullari ko'rsatib berilgan.
- Soya hosildorligiga namlikning ta'siri: Tadqiqot natijalariga ko'ra, tuproq namligining o'zgarishi hosildorlikka sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Cheklangan namlik sharoitida hosildorlik kamaygan, ammo tuproq namligini to'g'ri boshqarish orqali hosildorlikni 20-28% ga oshirish mumkinligi aniqlangan. Namlikka chidamli navlarni tanlash va ularni to'g'ri parvarishlash yuqori va sifatli hosil olishning asosiy omilidir.