Lalmi maydonlarga don ekish seyalkasi bunkeri va shnekli ta‟minlagichini ishlab chiqish va parametrlarini asoslash
Ushbu dissertatsiya O'zbekiston sharoitida lalmi maydonlarga don ekish uchun mo'ljallangan yangi turdagi seyalkani loyihalash, uni ishlab chiqish va asosiy texnik-texnologik parametrlarini, jumladan, shnekoviy ta'minlagich va bunkerni asoslashga bag'ishlangan. Tadqiqotlar natijasida ishlab chiqilgan seyalka tekis va nishabli dalalarda ham sifatli don ekishni ta'minlaydi, bu esa g'alla hosildorligini 15-30% ga oshirishga va sarf-xarajatlarni kamaytirishga yordam beradi. Ishlab chiqilgan seyalka texnik-iqtisodiy samaradorligi asosida 14,3 mln so'mdan ortiq iqtisodiy samara olinishi mumkinligi ko'rsatilgan.
Asosiy mavzular
- Lalmi maydonlarga don ekishning hozirgi holati, tadqiqot maqsadi va vazifalari: Respublikamiz lalmi maydonlariga don ekishning hozirgi holati, mavjud texnologiyalar va texnika vositalari tahlil etilgan. Seyalka bunkerlarining tavsifi, ulardagi sochuvchan materiallarning harakatlanish turlari, donni o'tuvchanlik koeffitsientini aniqlash usullari bayon etilgan. Shnek va shnekli don seyalkalari bo'yicha o'tkazilgan ilmiy-tadqiqot ishlari va patent materiallari tahlil qilinib, tadqiqot maqsadi va vazifalari shakllantirilgan.
- Don seyalkasining miqdorlash apparatini don bilan ta'minlaydigan qurilma texnologik jarayoni va parametrlarini asoslash: Seyalkaning miqdorlash apparatini don bilan ta'minlaydigan qurilmaning sxemasi, texnologik ishlash jarayoni va aniqlanadigan parametrlari, seyalkaga bunkerni joylashtirish, konstruksiyasi va shnekdagi donning harakatini asoslash, donning shnekdan g'ilof tubiga sirpanib tushish sharti, shnekdan uloqtirilayotgan donning tezligi va uloqtirilgan donning traektoriyasini aniqlash, texnologik ish jarayoniga qo'yilgan agrotexnik talablar bo'yicha nazariy tadqiqotlar natijalari keltirilgan.
- Eksperimental tadqiqotlar va ularning natijalari: Ekspremental tadqiqotlarni o'tkazish usullari va asbob-uskunalari, seyalka bunkeri tagligidagi tuynuk shakli va o'lchamlarini ekish me'yori va seyalka qamrov kengligi bo'yicha donni notekis taqsimlanishiga ta'sirini o'rganish natijalari, shnek aylanish tezligini umumiy va qatorlar bo'yicha ekish me'yori hamda qamrov kengligi bo'yicha donni notekis taqsimlanishiga ta'sirini o'rganish natijalari, agregat tezligini ekish me'yori va seyalka qamrov kengligi bo'yicha donni notekis taqsimlanishiga ta'sirini o'rganish natijalari, tajribalarni matematik rejalashtirish usuli bilan shnekli ta'minlagichning parametrlarini maqbullashtirish, shnek va novli miqdorlagichlarni aylantirishga talab qilinadigan quvvatni aniqlash bo'yicha o'tkazilgan tadqiqotlarning natijalari keltirilgan.
- Texnik-iqtisodiy hisob-kitob va natijalar: Taklif etilgan seyalkani qoʻllash evaziga asosiy vaqtdagi ish unumini 14,4% ga oshirish va birlik maydonga sarflanadigan xarajatlarni 12,4 % ga kamaytirish imkoniyati yaratilishi va hosildorlikni oshirilishi evaziga jami 14378828 soʻm iqtisodiy samara olish imkoniyati yaratilganligi bayon etilgan.