Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining jismoniy rivojlanishi va jismoniy tayyorgarligi monitoringi

Ushbu dissertatsiya Oʻzbekiston umumta'lim maktablarining boshlang'ich sinf o'quvchilarining jismoniy rivojlanishi va jismoniy tayyorgarligini monitorin qilish va rivojlantirishga qaratilgan ilmiy tadqiqot ishining avtoreferati hisoblanadi. Unda oʻquvchilarning jismoniy holatini aniqlash, ularning sogʻlomligini mustahkamlash hamda jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar va usullar bayon etilgan. Tadqiqotda zamonaviy pedagogik texnologiyalar va mobil dasturlardan foydalanish orqali monitoringning samaradorligini oshirish yoʻllari koʻrsatilgan.

Asosiy mavzular

Dissertatsiyaning dolzarbligi va zarurati: Jahon amaliyotida ta'limni modernizatsiya qilish jarayonlari ta'lim muassasalariga ta'sir koʻrsatadi. Zamonaviy maktabda oʻzgarishlar darsni tashkil etishga boʻlgan yondashuvlarni ham oʻzgartiradi. Oʻquvchilarning jismoniy tayyorgarligini aniqlash boʻyicha zamonaviy yondashuvlarni ishlab chiqish, jismoniy tarbiya darslarida samarali vosita va uslublarni qoʻllash hamda takomillashtirish boʻyicha yetarlicha ilmiy izlanishlar olib borilmagan. Ta'lim sohasidagi hozirgi vaziyat oʻqish va oʻquvchilarimiz salomatligi oʻrtasidagi qarama-qarshi qutbga ega boʻldi. Bilim olishga intilish, oʻquv jarayonini jadallashtirish, kompyuterlashtirish farzandlarimiz salomatligini orqada qoldiradi va buning natijasida soʻnggi yillarda oʻquvchilar salomatligi haqidagi statistik ma'lumotlar jamiyatga, ham davlat xavfsizligiga tahdid solmoqda. Respublikamizda jismoniy tarbiya va sport soxasidagi asosiy masalalardan biri yosh avlodni jismoniy tarbiya hamda sport bilan muntazam shugʻullanishini ta'minlashga alohida e'tibor qaratilmoqda.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Boshlang'ich sinf o'quvchilarining jismoniy holatidan kelib chiqib, darsdan tashqari sogʻlomlashtiruvchi Skipping mashg'ulotlarida yordamchi va maxsus jismoniy tayyorgarligini mustahkamlash hamda funktsional holatini yaxshilashga yo'naltirilgan besh bosqichli jismoniy sifatlarni rivojlantiruvchi metodikani ishlab chiqish hisobiga o'quvchilarga berilayotgan yuklamani maqsadli boshqarish imkoniyati takomillashtirilgan; Boshlang'ich sinf o'quvchilarining antropometrik, morfofunktsional va jismoniy tayyorgarlik koʻrsatkichlarini inobatga olib maxsus mashqlar majmuasini uchta metodik blokka jismoniy sifatlarga ta'siri boʻyicha darsdan tashqari mashg'ulotlarda qoʻllash hisobiga o'quvchilarga berilayotgan yuklamani me'yorlash imkoniyati takomillashtirilgan; Boshlang'ich sinf o'quvchilarining salomatligini mustahkamlash, funktsional rivojlantirish hamda jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishga yo'naltirilgan darsdan tashqari "Skipping-rope" mashg'ulotlarida pulsometriya, xronometraj metodlaridan foydalanib o'quvchilarga "Skipping-rope" sport turini qoʻllash hisobiga doimiy ravishda oʻz-oʻzini nazorat qilish imkoniyati kengaytirilgan; Boshlang'ich sinf o'quvchilarining funktsional rivojlanishi, jismoniy tayyorgarligi hamda salomatlik holatini baholash koʻrsatkichlari boʻyicha yig'ilgan ballarini majmuaviy nazorat qilish uchun darsdan tashqari Skipping mashg'ulotlarni nazariy va amaliy oʻzlashtirish imkonini beruvchi mobil ilova ishlab chiqish hisobiga mashg'ulotlarning oʻquvchilar organizmga ta'sir etish imkoniyatlari kengaytirilgan.
Tadqiqotning amaliy natijalari: Boshlang'ich sinf o'quvchilarining darsdan tashqari mashg'ulotlarida jismoniy doimiy ravishda monitoring qilish oʻz samarasini koʻrsatib, bolalarning salomatligi, funktsional holati va jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirish uchun asos boʻlib xizmat qilishi aniqlangan; Boshlang'ich sinf o'quvchilarining jismoniy tayyorgarligi va jismoniy rivojlanishi koʻrsatkichlarini monitoring qilish va baholash metodikasi ishlab chiqilgan; Boshlang'ich sinf o'quvchilarining organizmiga yuklamalar ta'sirini aniqlab, mazkur monitoring qilish mexanizmining oʻquvchilar organizmiga ta'siri boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan; Turli xil jismoniy tayyorgarlik darajasiga ega boʻlgan boshlang'ich sinf oʻquvchilarining sog'lig'ini mustahkamlash, xar tomonlama jismoniy rivojlantirish va jismoniy tayyorgarlik darajasini monitoring qilish bo'yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Tadqiqotning asosiy xulosalari: Oʻgʻil bolalarda tana uzunligining oʻsish sur'ati maktabda 1 yoshdan 4 yoshgacha asta - sekin oʻsib, 10 yoshdan 11 yoshgacha yiliga 4-5% ga etadi. Ushbu davrda tana vazni yanada aniq o'sish dinamikasiga ega edi, tana vaznining eng yuqori oʻsish sur'ati 3 dan 4 sinfgacha kuzatildi va yiliga 13-14% ni tashkil etdi. Qizlarda oʻsish sur'ati nisbatan barqaror edi va shunga mos ravishda yiliga 4-5% va 10-13% oralig'ida edi. Oʻquvchilarning jismoniy rivojlanish dinamikasi va jismoniy tayyorgarligini oʻrganish shuni koʻrsatdiki, oʻgʻil bolalarda tezkorlik va tezlik-quvvat sifatlarining yuqori rivojlanish sur'ati umumta'lim maktabida 1 va 2 yillik oʻqish davomida kuzatilgan va 9% va 7% ni tashkil etgan, keyin ushbu jismoniy fazilatlarning rivojlanishi barqarorlashgan.
Amaliy tavsiyalar: Boshlang'ich sinf o'quvchilarining jismoniy rivojlanishi va jismoniy tayyorgarlik darajasini monitoring metodikasidan foydalanish. Kompyuter dasturini oʻquv jarayoniga joriy etish. Sogʻlomlashtirish boʻyicha innovatsion dasturlar va texnologiyalarni joriy etish samaradorligini monitoring qilish. Boshlang'ich sinf o'quvchilariga darsdan tashqari mashg'ulotlarida umumiy va maxsus rivojlantiruvchi mashqlar sonini oshirish. Jismoniy rivojlanishda ortda qolayotgan o'quvchilarning oʻzlashtirish darajasini faol boshqarish. Maxsus mashqlar asosida ishlab chiqilgan jismoniy tayyorgarlik hamda salomatlik holatini baholash koʻrsatkichlarini majmuaviy nazorat qilishda hozirlovchi mashqlar tizimidan foydalanish.