Oʻzbekistonda koʻkqargʻasimonlar (Coraciiformes) turkumining bioekologik xususiyatlari, ahamiyati va muhofazalanishi

Ushbu avtoreferat Oʻzbekistonda tarqalgan Koʻkqargʻasimonlar (Coraciiformes) turkumiga mansub turlarning bioekologik xususiyatlari, ahamiyati va ularni muhofaza qilish masalalarini o'rganishga bag'ishlangan. Tadqiqotda mazkur qushlarning uchrash joylari, tarqalishi, soni, koʻpayishi, oziqlanishi, tabiatdagi va xoʻjalikdagi ahamiyati hamda muhofazasi atroflicha tahlil etilgan. Merops avlodiga mansub turlarning asalarichilik xoʻjaliklariga yetkazadigan zararini kamaytirish boʻyicha ham ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilgan hamda bioakustik repellent ishlab chiqilib, sinovdan oʻtkazilgan. Tadqiqot natijalari Oʻzbekistonning bioekologik holatini yaxshilash va tabiatni muhofaza qilishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqishda muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.

Asosiy mavzular

• Oʻzbekistonda Koʻkqargʻasimonlar (Coraciiformes) turkumining bioekologik xususiyatlari: Tadqiqotda Oʻzbekistonda uchraydigan 4 turdagi Koʻkqargʻasimonlar (Coracias garrulus, Alcedo atthis, Merops apiaster, Merops persicus) ning tarqalishi, soni, koʻpayishi, oziqlanishi va ekologik xususiyatlari o'rganilgan. Ularining uyalash joylari, uya tuzilishi, tuxumlarining morfometriyasi va koʻpayish samaradorligi tahlil qilingan.
• Koʻkqargʻasimonlarning tabiatdagi va xoʻjalikdagi ahamiyati: Tadqiqotda mazkur qushlarning tabiatdagi rolini (biosenotik aloqalar, bioturbatsiya) va xoʻjalikdagi ahamiyatini (zararkunanda hasharotlarni yeyishi, lekin Merops avlodining asalarichilik xoʻjaliklariga zarar yetkazishi) baholashdan iborat.
• Koʻkqargʻasimonlarni muhofaza qilish masalalari: Oʻzbekistonda Koʻkqargʻasimonlar turkumiga mansub turlarning muhofazasiga oid muammolar aniqlangan va ularni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar ishlab chiqilgan. C. garrulus turini Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritish zarurati asoslab berilgan. Merops avlodiga mansub turlarning asalarichilik xoʻjaliklariga zarar yetkazishini kamaytirish boʻyicha bioakustik repeller ishlab chiqilgan.