Соянинг ўсиши, ривожланиши ва ҳосилдорлигига экиш тизимлари ҳамда минерал ўғитлар меъёрларини таъсири

Ushbu avtoreferat Andijon Qishloq xo'jaligi va agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi PhD.05/30.10.2020.Qx.126.01 raqamli Ilmiy kengashda himoya qilinayotgan, Mamayusipova Muqaddamxon Dilmurod qizi tomonidan tayyorlangan "SOYАNING O'SISHI, RIVOJLANISHI VA HOSILDORLIGIGA EKIŞ TIZIMLARI HAMDA MINERAL O'G'ITLAR ME'YORLARINI TA'SIRI" mavzusidagi falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferatining to'liq va batafsil sharhini o'z ichiga oladi. Unda tadqiqotning dolzarbligi, maqsadi, vazifalari, obyekti, predmeti, ilmiy yangiligi, amaliy ahamiyati hamda tadqiqot natijalari va ularning foydalanish bo'yicha tavsiyalar o'rin olgan. Mazkur tadqiqot Farg'ona viloyatining o'tloqi-bo'z tuproqlari sharoitida "Nafis" navli soya ekinining hosildorligini oshirishga qaratilgan.

Asosiy mavzular

Tadqiqotning dolzarbligi va zaruriyati: Jahon aholisi va sanoatining o'sishi sababli soya mahsulotlariga bo'lgan talab ortib bormoqda. So'nggi yillarda dunyoda soya ishlab chiqarish hajmi sezilarli darajada oshgan. Ushbu tendentsiya Farg'ona viloyatining o'tloqi-bo'z tuproqlari sharoitida soya navlarini ekish tizimlari va mineral o'g'itlar me'yorlarini aniqlash bo'yicha tadqiqotlarning dolzarbligini ko'rsatadi.
Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Tadqiqotning asosiy maqsadi – Farg'ona viloyatining o'tloqi-bo'z tuproqlari sharoitida "Nafis" navli soyani o'stirishda optimal ekish tizimlari va mineral o'g'itlar me'yorlarini aniqlash hamda ularning o'simlikning o'sishi, rivojlanishi, hosildorligi va don sifatiga ta'sirini o'rganish. Vazifalari: mineral o'g'itlar va ekish tizimlarining o'simlik o'sishi va rivojlanishiga ta'sirini o'rganish; o'simlikning hosildorligi va don sifatiga ta'sirini aniqlash; ildiz tizimi va tuynak bakteriyalar faoliyatiga ta'sirini o'rganish; iqtisodiy samaradorligini baholash.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati: Tadqiqotning ilmiy yangiligi – Farg'ona viloyatida "Nafis" navli soyadan yuqori hosil olish uchun optimal ekish tizimlari (60x5-1) va mineral o'g'it me'yorlarini (N90 P90 K60 kg/ga) aniqlashda birinchi bor ilmiy asoslanganligi. Amaliy ahamiyati – tadqiqot natijalari Farg'ona viloyati fermer xo'jaliklari va klasterlarida soya yetishtirishni takomillashtirish va iqtisodiy samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Tadqiqot natijalari va tavsiyalar: Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatdiki, N90 P90 K60 kg/ga mineral o'g'it me'yorida 60x5-1 ekish tizimida soya yetishtirish eng samarali hisoblanadi. Bu usulda don hosildorligi 31,2-32,3 s/ga ni tashkil etib, iqtisodiy samaradorlik 97,8% ga erishilgan. Shuningdek, turli ekish tizimlari va mineral o'g'it me'yorlarining o'simlikning o'sishi, rivojlanishi, barg yuzasi, quruq massa to'plashi, ildiz tizimi va don sifatiga ta'siri aniqlangan. Ishlab chiqarish sharoitida ham olingan natijalar tasdiqlangan.