Ruhiy holat ifodalovchi verbal va noverbal vositalar tadqiqi (“Ikki eshik orasi” romani misolida)
Ushbu tadqiqot Oʻtkir Hoshimovning «Ikki eshik orasi» romanidagi verbal va noverbal vositalar yordamida ifodalangan ruhiy holatlarni oʻrganishga bagʻishlangan. Ishda lingvistik va noverbal vositalarning stilistik, psixolingvistik va gender xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari asosida shaxsning ruhiy holatini ifodalashda tilning ekspressiv funksiyasining ahamiyati, emotsional-ekspressiv leksika, shuningdek, lingvistik va noverbal vositalarning rol'i hamda ushbu vositalarning badiiy matnda qoʻllanilishi atroflicha koʻrib chiqilgan. Tadqiqotning amaliy ahamiyati sifatida olingan xulosalar zamonaviy oʻzbek tilshunosligi va badiiy matn tahlili, stilistika, psixolingvistika, lingvogenderologiya kabi fanlarni rivojlantirishga hissa qoʻshishi taʼkidlangan.
Asosiy mavzular
- Ruhiy holatni ifodalovchi verbal vositalar: Ushbu qismda ruhiy holatlarni ifodalovchi fonetik, leksik, frazeologik va sintaktik birliklar tahlil qilingan. Jumladan, undovlar, oʻxshatishlar, takrorlar, ironiya, lugʻaviy vositalar va ularning badiiy matnda qoʻllanilishi atroflicha oʻrganilgan.
- Ruhiy holatni ifodalovchi noverbal vositalar: Bu qismda IMO-ishora, mimika, tananing harakatlari, ovozning baland-pastligi, tempi, pauzasi, tembri kabi noverbal vositalarning roli va ularning ruhiy holatni ifodalashdagi ahamiyati koʻrib chiqilgan. Shuningdek, jinsga qarab nutqning farqlanishi, yaʼni lingvogenderologik xususiyatlar ham tahlil qilingan.
- Ruhiy holatlarning lingvistik assotsiatsiyalari: Ushbu bobda assotsiativ lisoniy birliklarning, jumladan, til va tafakkur oʻrtasidagi bogʻliqlikning, assotsiativ obrazlarning hosil boʻlishi va ularning ruhiy holatlarni ifodalashdagi oʻrni haqida soʻz boradi.