Gurlan gili asosida keramzit olishning samarador massa tarkiblari va texnologiyasini yaratish
Ushbu avtoreferat, Gurlan gili asosida samarador keramzit olishning samarador massa tarkiblari va texnologiyasini yaratishga bag'ishlangan doktorlik dissertatsiyasi (PhD)ning qisqacha mazmunini o'z ichiga oladi. Unda O'zbekistonning qurilish materiallari sanoatini rivojlantirish va energiya tejamkor texnologiyalarni qo'llash dolzarbligi, Gurlan gilining kimyoviy-mineralogik tarkibi va texnologik xususiyatlarini o'rganish, keramzit olish uchun yangi massa tarkiblari va texnologiyalarni ishlab chiqish, hamda tajriba-sanoat sinovlari natijalari bayon etilgan. Tadqiqot natijasida olingan keramzit materiallarining oʻziga xos xususiyatlari va amaliy ahamiyati, shuningdek, sanoatga joriy etish boʻyicha tavsiyalar keltirilgan.
Asosiy mavzular
- Dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zaruriyati: Dunyoda qurilish materiallari ishlab chiqarishda energiya va resurs tejamkor texnologiyalarni qo'llash, yuqori sifatli innovatsion materiallar olish muhimligini ta'kidlaydi. Gurlan gili asosida keramzit olishda energiya sarfini kamaytirish texnologiyasini joriy etish zarurati ko'rsatilgan.
- Tadqiqotning maqsadi va vazifalari: Asosiy maqsad Gurlan gili asosida samarador massa tarkiblarini va keramzit olish texnologiyasini ishlab chiqishdan iborat. Vazifalar sifatida Gurlan koni gilini kimyoviy-mineralogik tarkibi va xususiyatlarini aniqlash, kuydirishdagi texnologik xususiyatlarini o'rganish, yangi massa tarkiblarini yaratish, ularning ta'sirini tadqiq qilish, texnologik sxemasini ishlab chiqish va iqtisodiy hisoblarini amalga oshirish belgilangan.
- Tadqiqot ob'ekti va predmeti: Tadqiqot ob'ekti sifatida Gurlan koni gidroslyudali gili, gossipol smolasi va Tuproqqal'a barxan qumi kabi massa tarkibiga kiritiladigan toʻgʻrilovchi qoʻshimchalar, hamda ular asosida ishlab chiqilgan keramzit namunalari olingan. Tadqiqot predmeti esa tajribaviy keramzit namunalarining fizik-mexanik, texnologik xususiyatlari va texnologik rejimlari hisoblanadi.
- Tadqiqotning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati: Ilmiy yangilik sifatida Gurlan koni gili kimyoviy-mineralogik tarkibiga koʻra, gidroslyudali xomashyo guruhiga kirishi birinchi marta aniqlangan. Amaliy ahamiyati esa Respublikaning keramzit ishlab chiqarish uchun xomashyo bazasini kengaytirishga xizmat qiladigan yangi, samarador tarkiblar va texnologik rejimlarni ishlab chiqishdan iborat.
- Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Olingan ilmiy natijalar asosida "Azkamar" MChJ va "Triumf gornyak" MChJ korxonalarida tajriba-sanoat sinovlari o'tkazilgan. Natijada keramzit granulalarini koʻpchitish haroratini pasaytirish, hajmiy zichlikni kamaytirish va mexanik mustahkamlikni oshirishga erishilgan. Iqtisodiy samaradorlik ham hisoblangan.