Hayotiy faoliyat xavfsizligi

Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasi oliy ta'lim tizimida agrokimyo va agrotuproqshunoslik yo'nalishi talabalari uchun mo'ljallangan "Hayotiy faoliyat xavfsizligi" fanidan ma'ruzalar matni hisoblanadi. Kitobda talabalarga fanning nazariy asoslari, ishlab chiqarishdagi xavfsizlik choralari, sanoat gigienasi, yong'in xavfsizligi va favqulodda vaziyatlarda aholini himoyalash kabi masalalar bo'yicha bilim beriladi.

Asosiy mavzular

Kirish. Hayotiy faoliyat xavfsizligining nazariy asoslari: Fanning ahamiyati, tarkibi, ta'minlash asoslari va usullari, shuningdek xavfsizlik tushunchalariga kirish. Hayotiy faoliyat xavfsizligining insonning jamiyatdagi roli, faoliyat turlari va atrof-muhit bilan aloqasi tushuntiriladi.
Mehnat muhofazasi: Mehnatni muhofaza qilishning tashkiliy va huquqiy masalalari, O'zbekistonda mehnat muhofazasini nazorat qiluvchi tashkilotlar, jarohatlar va kasbiy kasalliklar, mehnat xavfsizligi standartlari majmuasi ko'rib chiqiladi.
Sanoat korxonalarida mehnat gigienasi va ishlab chiqarish sanitariyasi: Ishlab chiqarish muhitining ob-havo sharoiti, mikroiqlimning gigienik me'yorlari, titrash va shovqindan saqlanish masalalari o'rganiladi.
Zaharli moddalar va ulardan himoyalanish choralari: Zaharli moddalardan himoyalanish talablari, pestitsidlar va mineral o'g'itlarni saqlash, tarqatish va tashish qoidalari, urug'larni dorilash usullari bayon etiladi.
Qishloq xo'jaligi ishlab chiqarishida texnika xavfsizligi: Ishlab chiqarish jarayonlariga qo'yiladigan xavfsizlik talablari, o'simlikshunoslikda mexanizatsiyalashgan ishlarni bajarishda mehnat xavfsizligi, xavfsizlikni ta'minlovchi texnik vositalar va signalizatsiya masalalari ko'rib chiqiladi.
Paxtachilikda mexanizatsiyalashgan dala ishlarini bajarishda mehnat xavfsizligi: Paxtachilikda mehnat xavfsizligi asoslari, traktorlar konstruktsiyasiga qo'yiladigan xavfsizlik talablari, tuproqqa ishlov beradigan va organik o'g'itlar soladigan mashinalarda xavfsizlik choralari, qishloq xo'jaligi texnikasini ta'mirlashda xavfsizlik chora-tadbirlari haqida ma'lumot beriladi.
Elektr xavfsizlik: Elektr tokining odam va hayvonlarga ta'siri, elektr tokidan jarohatlanish sabablari va uning oldini olish, elektr toki ta'siri tufayli kelib chiqadigan jarohatlanishdan himoyalanish tadbirlari, statik elektr toki va undan himoyalanish usullari o'rganiladi.
Yong'in xavfsizligi: Yong'inga qarshi ishlarni tashkil qilish, korxona, muassasa va tashkilotlarda yong'in xavfsizligini ta'minlash ishi, yong'inga qarshi kurash choralari va dastlabki avtomatik o't o'chirish choralari ko'rib chiqiladi.
Favqulodda vaziyatlarda fuqaro muhofazasi: Fuqaro muhofasasi haqida umumiy tushuncha, favqulodda vaziyatlar, ularning sababchi omillari va xususiyatlari, favqulodda vaziyatning tavsifi va fuqaro muhofazasining vazifalari bayon etiladi.
Favqulodda vaziyat sharoitida aholini himoyalash: Xavfsizlikni ta'minlash tamoyillari, favqulodda vaziyatlar va ularning oqibatlarini oldindan aytish va bashorat qilish, favqulodda vaziyatlarda hayotiy faoliyat xavfsizligini ta'minlash bo'yicha tadbirlarni rejalashtirish usullari o'rganiladi.
Kimyoviy va radiatsion xavfli holatlarni baholash: Kimyoviy xavfli inshootlar, radiatsiyaviy xavfli inshootlar, O'zbekiston Respublikasida faoliyat ko'rsatadigan kimyoviy va radiatsiyaviy xavfli inshootlar haqida ma'lumot beriladi.