Бир эркинлик даражасига эга бўлган системанинг эркин тебранишлари
Ushbu kitob tebranishlar nazariyasiga bag'ishlangan bo'lib, unda erkinlik darajasi, matematik mayatnik, prujinali sistemalardagi tebranishlar kabi mavzular ko'rib chiqiladi. Kitobda garmonik tebranishlar, so'nuvchi tebranishlar, qaytaruvchi kuch va inersiya tushunchalari, hamda ularning fizik sistemalardagi ahamiyati batafsil yoritilgan. Nazariy ma'lumotlar misollar bilan mustahkamlanadi. Kitob O'zbekiston Milliy Universitetining fizika fakulteti talabalari uchun mo'ljallangan.
Asosiy mavzular
- Erkinlik darajasiga ega bo'lgan sistemaning erkin tebranishlari: Sistema holatini vaqtning ixtiyoriy momentida bitta parametr bilan tasvirlash mumkin bo'lgan sistema. Bunday sistemalarga misol: matematik mayatnik, silliq sirtda tebranuvchi prujinaga bog'langan tebranishlar, tebranish konturidagi tebranishlar.
- Matematik mayatnik: Massasiz ipga osilgan nuqtaviy jismning tebranishlari. Mayatnikning vertikaldan og'ish burchagi va uning harakati, qaytaruvchi kuch va inersiya, kichik burchaklarda soddalashtirilgan tenglamalar.
- Massa va prujina: bo'ylama tebranish: Gorizontal tekislikda prujinalar bilan bog'langan massaning bo'ylama tebranishlari. Muvozanat holati, qaytaruvchi kuch va tebranish chastotasini aniqlash.
- Massa va prujina: ko'ndalang tebranish: Prujinalar bilan bog'langan massaning ko'ndalang tebranishlari. Qaytaruvchi kuch, kichik tebranishlar shartlari va tebranish chastotasini hisoblash.
- So'nuvchi tebranish: Ishqalanish kuchlari ta'sirida tebranish amplitudasi kamayib borishi. Real tebranishlar va ularning matematik modeli.