Табиий оксикислоталар n-алмашган акриламидларини радикал полимерланиши
Ushbu hujjat polimerlar kimyosi va fizikasi sohasiga oid dissertatsiya avtoreferatidir. Unda tabiiy oksikislotalar asosidagi N-almashgan akrilamid monomerlarining radikal polimerlanishi jarayonlari, sintezi, xossalari va qo'llanilishi o'rganilgan. Dissertatsiya ishi O'zbekiston Milliy Universitetida bajarilgan va qishloq xo'jaligi, tibbiyot kabi sohalarda qo'llaniladigan yangi polimer materiallar yaratishga qaratilgan.
Asosiy mavzular
- Tabiiy oksikislotalar asosidagi monomerlar sintezi: Akrilamido-N-metilen glikol va akrilamido-N-metilen sut kislotalari kabi yangi monomerlar sintez qilingan va ularning tuzilishi spektroskopik usullar bilan tasdiqlangan.
- Radikal polimerlanish kinetikasi: Sintez qilingan monomerlarning radikal polimerlanish jarayoni kinetikasi o'rganilgan va jarayonning optimal sharoitlari aniqlangan. Reaksiya tezligiga muhit pH darajasi va ion kuchi kabi omillar ta'siri ko'rsatilgan.
- Sopolimerlanish: Yangi termosezgir polimerlar olish maqsadida monomerlarning диэтилакриламид ва N-vinilpirrolidon bilan sopolimerlanish jarayoni tadqiq etilgan. Olingan sopolimerlarning termosezgirlik xususiyatlarini boshqarish imkoniyati asoslangan.
- Polimerlarning fizik-kimyoviy xossalari: Olingan polimerlar va sopolimerlarning fizik-kimyoviy xossalari, jumladan, eruvchanligi, qovushqoqligi va shish xususiyatlari o'rganilgan. Ularning pH va haroratga sezgirligi aniqlangan.
- Biologik faollik: Polyakrilamido-N-metilen sut kislotasining biologik faolligi o'rganilgan va uning o'simliklar o'sishini stimulyator sifatida qo'llanilishi mumkinligi ko'rsatilgan. Ushbu polimer bug'doy urug'larining unuvchanligini oshiradi va hosildorlikka ijobiy ta'sir ko'rsatadi.