Fizika fanining mexanika va malekulyar fizika bo`limiga oid tajriba mashg`ulotlarini bajarishga mo`ljallangan oquv metodik ko`rsatma.
Ushbu qo'llanma O'zbekiston Respublikasi Oliy va O'rta Maxsus Ta'lim Vazirligi tomonidan tasdiqlangan dastur asosida tuzilgan bo'lib, fizika fanining mexanika va molekulyar fizika bo'limiga oid laboratoriya mashg'ulotlarini o'z ichiga oladi. Unda har bir laboratoriya ishining maqsadi, kerakli asbob-uskunalar, nazariy qism, ishni bajarish tartibi, hisobot jadvali hamda nazorat savollari keltirilgan. Qo'llanmada fizika qonunlarini amaliyotda qo'llash ko'nikmalarini shakllantirishga qaratilgan.
Asosiy mavzular
- 1. Fizikaviy kattaliklarni o'lchash. Xatoliklar nazariyasi bilan tanishish. Mexanika, Molekulyar Fizika Laboratoriyasi bilan tanishish.: Ushbu mavzu fizik kattaliklarni o'lchash, xatoliklar nazariyasi, hamda mexanika va molekulyar fizika laboratoriyalari bilan tanishishga qaratilgan. Unda xatoliklarning turlari, ularni aniqlash usullari, o'lchash natijalarini qayta ishlash qoidalari bayon etilgan.
- 2. Matematik mayatnik yordamida erkin tushish tezlanishini aniqlash.: Ushbu mavzu matematik mayatnik yordamida erkin tushish tezlanishini aniqlashga bag'ishlangan. Unda matematik mayatnikning tebranish davri, erkin tushish tezlanishini aniqlash formulalari va tajriba o'tkazish tartibi keltirilgan.
- 3. Prujinali mayatnikning tebranishini o'rganish.: Ushbu mavzu prujinali mayatnikning tebranishini o'rganish va prujinaning elastiklik koeffisiyentini aniqlashga bag'ishlangan. Unda prujinali mayatnikning harakat tenglamalari, elastiklik koeffisiyentini hisoblash formulalari va tajriba o'tkazish tartibi keltirilgan.
- 4. Og'ir g'ildirak (maxovik)ning inertsiya momentini aniqlash.: Ushbu mavzu og'ir g'ildirakning inertsiya momentini aniqlashga qaratilgan. Unda aylanish harakati dinamikasiga oid nazariy bilimlar, inertsiya momentini aniqlash usullari va tajriba o'tkazish tartibi keltirilgan.
- 5. Sterjenning elastiklik (Yung) modulini aniqlash.: Ushbu mavzu sterjenning elastiklik (Yung) modulini aniqlashga bag'ishlangan. Unda deformatsiya turlari, elastiklik kuchi, Yung moduli va ularni aniqlash usullari keltirilgan.
- 6. Oberbek mayatnigining inertsiya momentini aniqlash.: Ushbu mavzu Oberbek mayatnigining inertsiya momentini aniqlashga qaratilgan. Unda aylanish harakati dinamikasi, inertsiya momentini aniqlash usullari va tajriba o'tkazish tartibi keltirilgan.
- 7. Burama tebranish usuli bilan turli jismlarning inertsiya momentlarini aniqlash.: Ushbu mavzu burama tebranish usuli bilan turli jismlarning inertsiya momentlarini aniqlashga bag'ishlangan. Unda trifilyar osgich yordamida inertsiya momentini aniqlash usullari va tajriba o'tkazish tartibi keltirilgan.
- 8. Tovushning havodagi tarqalish tezligini interferensiya usuli bilan aniqlash.: Ushbu mavzu tovushning havodagi tarqalish tezligini interferensiya usuli bilan aniqlashga qaratilgan. Unda tovush to'lqinlari, interfrensiya hodisasi va tezlikni aniqlash usullari keltirilgan.
- 9. Suyuqlikning sirt taranglik koeffitsiyentini tomchi usuli yordamida aniqlash.: Ushbu mavzu suyuqlikning sirt taranglik koeffitsiyentini tomchi usuli yordamida aniqlashga bag'ishlangan. Unda sirt taranglik, uning sabablari va koeffisiyentni aniqlash usullari keltirilgan.
- 10. Suyuqlikning ichki ishqalanish koeffitsientini Stoks usuli bilan aniqlash.: Ushbu mavzu suyuqlikning ichki ishqalanish koeffitsiyentini Stoks usuli bilan aniqlashga qaratilgan. Unda ishqalanish kuchlari, tezlik gradienti va Stoks qonuni asosida koeffisiyentni aniqlash usullari keltirilgan.
- 11. Qattiq jismlarning solishtirma issiqlik sig'imi va sistema uchun entropiya o'zgarishini aniqlash.: Ushbu mavzu qattiq jismlarning solishtirma issiqlik sig'imi va sistema uchun entropiya o'zgarishini aniqlashga bag'ishlangan. Unda issiqlik sig'imi, entropiya va ularni aniqlash usullari keltirilgan.
- 12. Gaz solishtirma issiqlik sig’imlarining nisbati Cp/Cv ni Kleman-Dezorm metodi bilan aniqlash.: Ushbu mavzu gaz solishtirma issiqlik sig'imlarining nisbati Cp/Cv ni Kleman-Dezorm metodi bilan aniqlashga qaratilgan. Unda gazlar issiqlik sig'imi, adiabatik jarayonlar va nisbatni aniqlash usullari keltirilgan.
- 13. Yashirin bug'lanish issiqligini aniqlash.: Ushbu mavzu yashirin bug'lanish issiqligini aniqlashga bag'ishlangan. Unda bug'lanish jarayoni, yashirin issiqlik va uni aniqlash usullari keltirilgan.