Fizika fanining mexanika va malekulyar fizika bo`limiga oid tajriba mashg`ulotlarini bajarishga mo`ljallangan oquv metodik ko`rsatma.

Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasi Oliy va O'rta Maxsus Ta'lim Vazirligi hamda Namangan muhandislik-qurilish instituti tomonidan tayyorlangan bo'lib, fizika fanining mexanika va molekulyar fizika bo'limlariga oid laboratoriya mashg'ulotlarini bajarish uchun mo'ljallangan o'quv qo'llanmadir. Unda umumiy fizika, mexanika, molekulyar fizika, gazlar va suyuqliklar fizikasiga oid turli tajribalar, ularning nazariy qismlari, kerakli asbob-uskunalar, ishni bajarish tartibi va nazorat savollari keltirilgan. Kitob talabalarga fizikaviy kattaliklarni o'lchash, xatoliklarni aniqlash, mexanik mayatniklar va prujinalarning tebranishlarini o'rganish, aylanish harakatini tahlil qilish, tovush tezligini aniqlash, suyuqlikning sirt tarangligini va ichki ishqalanish koeffitsiyentini aniqlash, gazlar va qattiq jismlarning issiqlik sig'imlarini aniqlash kabi mavzularni amaliyotda qo'llashda yordam beradi.

Asosiy mavzular

Fizikaviy kattaliklarni o'lchash. Xatoliklar nazariyasi.: Fizikaviy kattaliklarni o'lchashning mohiyati, sistemali va tasodifiy xatoliklar, ularni aniqlash usullari. O'rtacha qiymat, absolyut va nisbiy xatoliklar hisoblash. Laboratoriya ishlarini bajarish tartibi va hisobot tayyorlash.
Matematik mayatnik yordamida erkin tushish tezlanishini aniqlash.: Matematik mayatnik tushunchasi, tebranish davri, uning uzunlik va erkin tushish tezlanishiga bog'liqligi. Tajriba o'tkazish tartibi, natijalarni qayta ishlash va erkin tushish tezlanishini aniqlash.
Prujinali mayatnik.: Prujinali mayatnikning tebranishlari, elastiklik kuchi va koeffisiyenti, uning harakat tenglamasi. Tajriba o'tkazish va prujinaning elastiklik koeffisiyentini aniqlash.
Buralma mayatnik yordamida jismlarning inertsiya momentlarini aniqlash.: Buralma mayatnik tushunchasi, uning ishlash prinsipi. Jismlarning inertsiya momentini aniqlash uchun buralma tebranish usulidan foydalanish. Tajriba o'tkazish va inertsiya momentini hisoblash.
Og'ir g'ildirakning inertsiya momentini aniqlash.: Aylanish harakati dinamikasi, inertsiya momenti tushunchasi. Og'ir g'ildirakning aylanish harakatida ishqalanish kuchlari va energiyaning saqlanish qonunidan foydalanib inertsiya momentini aniqlash. Tajriba o'tkazish va hisoblash.
Tovushning havodagi tarqalish tezligini interferensiya usuli bilan aniqlash.: Mexanik to'lqinlar, tovush to'lqinlari, interferensiya. Kvinke asbobining ishlash prinsipi. Tovush tebranishlarining tezligini aniqlash uchun interferensiya usulidan foydalanish. Tajriba o'tkazish va hisoblash.
Suyuqlikning sirt taranglik koeffitsiyentini tomchi usuli yordamida aniqlash.: Suyuqlik molekulalari orasidagi o'zaro ta'sir kuchlari, sirt taranglik tushunchasi. Sirt taranglik koeffitsiyentini tomchi usuli bilan aniqlash. Tajriba o'tkazish va hisoblash.
Suyuqlikning ichki ishqalanish koeffitsiyentini Stoks usuli bilan aniqlash.: Suyuqlik qatlamlari orasidagi ishqalanish kuchlari, tezlik gradienti, ichki ishqalanish koeffitsiyenti. Stoks qonuni va uning qo'llanilishi. Tajriba o'tkazish va koeffisiyentni hisoblash.
Qattiq jismlarning solishtirma issiqlik sig'imi va sistema uchun entropiya o'zgarishini aniqlash.: Issiqlik sig'imi, solishtirma issiqlik sig'imi, entropiya. Aralashtirish usulidan foydalanib qattiq jismning solishtirma issiqlik sig'imini va entropiya o'zgarishini aniqlash. Tajriba o'tkazish va hisoblash.
Gazlar solishtirma issiqlik sig'imlarining nisbati Cp/Cv ni Kleman-Dezorm metodi bilan aniqlash.: Solishtirma issiqlik sig'imi, izobarik va izohorik jarayonlar. Adiabatik jarayonlar, Puasson tenglamasi. Gazlar solishtirma issiqlik sig'imlarining nisbatini aniqlash uchun Kleman-Dezorm usulidan foydalanish. Tajriba o'tkazish va hisoblash.
Yashirin bug'lanish issiqligini aniqlash.: Suyuqlikning qaynashi, bug'lanish jarayoni. Yashirin bug'lanish issiqligi tushunchasi. Kalorimetriya usulidan foydalanib yashirin bug'lanish issiqligini aniqlash. Tajriba o'tkazish va hisoblash.