Ushbu kitobda Muyassar Tilovovaning hikoyalari jamlangan. Hikoyalarda insoniylik, mehr-oqibat, sadoqat, vafodorlik, adolat va orzu-umidlarning aks etishi orqali hayotiy voqealar tasvirlangan. Asarlarda qishloq hayoti, odamlarning o'zaro munosabatlari, tabiat manzaralari va murakkab taqdirlar orqali inson qalbi va jamiyatning turli qirralari ochib berilgan.
Ushbu kitobda yozuvchi va shoirlarning tarbiyasi, ularning mehnatsevarligi hamda insoniy qadriyatlarni oʻzida mujassam etgan turli hikoyalar jamlangan. Kitobda hayotning turli jabhalari, ijtimoiy muammolar, insonning ichki olami aks etgan. Yozuvchi oʻz qahramonlari orqali mehr-oqibat, insof, vafo, jasorat kabi ezgu fazilatlarni ulugʻlaydi. Shuningdek, kitobda yoshlarning adabiyotga boʻlgan mehrini yanada oshirish, ularda kitobxonlik madaniyatini yuksaltirishga qaratilgan fikrlar ham oʻz ifodasini topgan.
Maqolada Abdurahmon Jomiyning ijodiy merosida bola tarbiyasi va murabbiylik faoliyatining o'rni yoritilgan. Jomiyning pedagogik qarashlari, ta'lim-tarbiya, o'qituvchining roli, bilimning ahamiyati, bolalarni mehnatga o'rgatish, saxiylik, xushmuomalalik kabi fazilatlarni singdirish, kitobga muhabbat uyg'otish kabi masalalarga e'tibor qaratilgan. Shuningdek, muallim qanday sifatlarga ega bo'lishi kerakligi haqida fikrlar bayon etilgan.
Ertak kaltakesakning qanday qilib o'zini va dushmanini xavfdan saqlab qolgani haqida hikoya qiladi. Kaltakesak dushmanlaridan qochish va hayotini saqlab qolish uchun aqlli va ehtiyotkor bo'lishi kerak.
Ertak kaltakesakning o'zini qanday saqlab qolgani haqida hikoya qiladi. U dushmanlaridan qochish uchun dumini tashlab yuborish va atrof-muhitga moslashish kabi hiylalardan foydalanadi. Bir kuni uni ilon ta'qib qiladi, lekin kaltakesak o'zining aqlli harakati bilan qochib qutuladi. Keyin ilonni burgut ta'qib qiladi va ilon ham yashirinishga majbur bo'ladi. Kaltakesak o'zining xavfsizligini ta'minlash bilan birga, bilmasdan ilonning hayotini ham saqlab qoladi.
Asarda cho'lning o'zgarishi, odamlarning hayoti, urushdan keyingi davr qiyinchiliklari, sevgi, sadoqat, vafo, yurtga bo'lgan muhabbat kabi mavzular yoritiladi. Cho'l burguti obrazi orqali insonning tabiat bilan uyg'unligi, mehnatsevarligi, vatanparvarligi ko'rsatib beriladi.
Ushbu ilmiy-amaliy ishda O‘zbekistonning Farg‘ona vodiysidagi So‘x tumani hududida yashaydigan yirtqich qushlar tur tarkibi, ularning tarqalishi, biologiyasi, ekologiyasi, ozuqa zanjiridagi o‘rni hamda ularni muhofaza qilish bo‘yicha chora-tadbirlar batafsil yoritilgan. Ishda O‘zbekiston qushlari o‘rganilishi tarixiga oid ma'lumotlar, So‘x tumanining fiziko-geografik tavsifi, qushlarning umumiy tuzilishi va ekologiyasi, yirtqich qushlarning xilma-xilligi, ularning ovlash usullari, hayot tarzi, ko‘payish ekologiyasi va qishlash jarayoni kabi jihatlar atroflicha ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, kitobda “Qizil kitob”ga kiritilgan yirtqich qushlar, jumladan Burgut, Kichik burgut, Tasqara, Lochin va boshqa turlar haqida batafsil ma'lumotlar berilgan.
Ushbu kitob 6-sinf botanika kursining 'To`pgullar' mavzusiga bag'ishlangan. Kitobda to`pgullarning turlari, biologik ahamiyati, tuzilishi, oddiy va murakkab to`pgullar, hamda ularning xillari haqida ma'lumot berilgan. Darsning texnologik xaritasi va bosqichlari keltirilgan. O'quvchilarni mustaqil fikrlashga undash, bilimlarini mustahkamlash uchun savol-javoblar, topshiriqlar va baholash mezonlari berilgan.
Mazkur ilmiy ishda Urgut tumanida yashaydigan, jumladan, Chionecosoma komarovi, May qo'ng'izi, Turkiston shoxdor qo'ng'izi, Polyphylla adspersa, Melolontha hippocostani va boshqa ko'plab zararkunanda hasharotlarning sistematikasi, biologiyasi, ekologiyasi, tarqalishi, ularning o'simliklarga yetkazadigan zarari hamda ularga qarshi kurash choralari atroflicha o'rganilgan. Tadqiqot natijasida Urgut tumanida yaproqsimon mo'ylovlilar oilasiga mansub 29 tur aniqlanib, ularning ichida eng ko'p tarqalgan va zarar keltiruvchi turlarning faollik davri, rivojlanish bosqichlari, ko'payish usullari va oziq manbalari aniqlangan. Shuningdek, tadqiqotda ushbu hasharotlarning rang xilma-xilligi va ularning tabiiy dushmanlari haqida ham ma'lumotlar berilgan.
Ushbu tadqiqot ishida Urgut tumanida tarqalgan yaproqsimon mo'ylovlilar (Scarabaeidae) oilasiga mansub ayrim qattiqqanotlilarning biologiyasi va ekologiyasi o'rganilgan. Tadqiqot jarayonida Urgut tumanidagi 29 tur yaproqsimon mo'ylovlilar aniqlangan bo'lib, ularning faollik darajasi, rang xilma-xilligi va o'simliklarga ta'siri tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari bo'yicha 5 ta xulosa va 3 ta tavsiya ishlab chiqilgan. Kitobda o'rganganizatsiya, tadqiqot uslublari, aniqlangan turlar va ularning biologiyasi hamda ekologiyasi haqida batafsil ma'lumotlar berilgan.