1960-yilda chop etilgan ushbu kitob qoraqalpoq shoiri Ibrohim Yusupovning she'rlari va dostonlaridan iborat. Kitobda Vatan, tabiat, inson munosabatlari, mehnat, sevgi, tarixiy voqealar hamda ijodkorning hayotiy qarashlari o'z ifodasini topgan. She'rlar va dostonlar turli mavzularda yozilgan bo'lib, shoirning ijtimoiy hayotga, milliy qadriyatlarga bo'lgan munosabatini aks ettiradi. Kitobda "Oylar", "Qo'siqlar ham poemalar" kabi turli janrlarda ijod namunalari jamlangan.
Ushbu kitob daryolar, ularning tizimlari, tuzilishi, shakllanishi va geografik xususiyatlariga bag'ishlangan. Daryolarning suv havzalari, suv yig'ilish maydonlari, irmoqlari, suv rejimiga ta'sir etuvchi omillar batafsil yoritilgan. Kitob gidrologiya, geografiya va ekologiya sohalari uchun muhim ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
Ushbu kitob ekologiya va uning tirik organizmlarga ta'sirini o'rganadi. Unda ekologik omillar, ularning turlari (abiotik, biotik, antropogen), organizmlarning muhitga moslashishi, cheklovchi omillar va omillarning o'zaro ta'siri kabi mavzular yoritilgan. Kitob ekologik qonuniyatlarni qishloq xo'jaligi amaliyotida qo'llashning ahamiyatini ta'kidlaydi.
Maqolada tamakining inson salomatligiga salbiy ta'siri, chekishning yoshlar orasida tarqalishi, unga qarshi kurash tadbirlari va sog'lom turmush tarzini targ'ib qilish masalalari yoritilgan. Shuningdek, ota-onalarning bolalar tarbiyasidagi roli, ma'naviy qadriyatlarning shakllanishi va ta'lim-tarbiya jarayonining ahamiyati haqida fikrlar bildirilgan.
Ushbu kitobda Oydin Hojiyevaning "Onajonim" va Halima Xudoyberdiyevaning "Ildam bola" nomli she'rlari joylashgan. "Onajonim" she'rida ona mehriga cheksiz muhabbat, sog'inch va hurmat ifodalangan. She'rda onaning yuzidagi nur, nafasining iliqligi, jahonni uning bilan go'zal ekanligi ta'riflanadi. "Ildam bola" she'rida esa bolaning shodonligi, zukkoligi va kelajakka ishonchi aks etgan. She'rda bola eshagi bilan bo'lgan munosabatlari, uning nay chalishi orqali tabiatning uyg'onishi tasvirlangan. She'r bolaning kelajakdagi yutuqlariga ishora qiladi.
Ushbu kitob hujayra biologiyasiga bag'ishlangan bo'lib, unda hujayraning tuzilishi, funksiyalari, nazariyasi va organizmlar hayotidagi ahamiyati batafsil yoritilgan. Kitobda prokariot va eukariot hujayralarning tuzilishidagi farqlar, ularning organoidlari va hayotiy jarayonlari ham ko'rib chiqilgan. Bundan tashqari, hujayra nazariyasining rivojlanish tarixi va unga hissa qo'shgan olimlar haqida ma'lumotlar keltirilgan.
Zafar Diyor oʻzbek bolalar adabiyotining taniqli vakili boʻlgan. U Chust tumanida tugʻilib, adabiyot muallimi boʻlib ishlagan. Uning «Qoʻshiqlar» nomli birinchi sheʼriy toʻplami 1933-yilda nashr qilingan. Zafar Diyor Ikkinchi jahon urushi yillarida ham faol ijod qildi. U bolalar shoiri va dramaturg sifatida ham tanilgan.
Maqolada boshlang'ich sinf o'quvchilariga mo'ljallangan "Oy allasi" she'rini o'qitish metodikasi ko'rib chiqiladi. She'rning tahlili, uning tarbiyaviy ahamiyati, darsda qo'llaniladigan usullar va metodlar, shuningdek, she'rning O'zbekiston Konstitutsiyasi va boshqa fanlar bilan bog'liqligi haqida ma'lumot beriladi. Maqolada, shuningdek, she'rni o'qitishda rebuslardan, maqollardan va qo'shiqlardan foydalanish imkoniyatlari ham ko'rsatilgan. Asosiy maqsad o'quvchilarda ona tiliga hurmat, tabiatga mehr va komil inson bo'lib yetishish tuyg'ularini shakllantirishga qaratilgan.
Kitob choyning inson hayotidagi o'rni, foydasi va tarixiga bag'ishlangan. Choyning qadim zamonlardan beri insonlar tomonidan iste'mol qilinishi, uning turli xastaliklarga davo ekanligi va madaniy ahamiyati haqida ma'lumotlar berilgan. Kitobda choyning kimyoviy tarkibi, turlari va tayyorlash usullari ham yoritilgan.
Qadim zamonda bir podshoning yomon xotini bo'lgan. Podshoning o'lgan xotinidan qolgan qizi bo'lgan. Podsho qizini yaxshi ko'rardi, lekin ayolining so'ziga kirib, qizining aytganlariga amal qilmas edi. Bir kuni podsho bog'da vazirlari bilan o'tirganda bir qush kelib, nima deyishini so'raydi. Hech kim javob berolmadi, faqat qizi javob bera oldi. Qush: «Erkakni yaxshi qiladigan ham ayol yomon qiladigan ham ayol» degani edi. Podsho g'azablanib, qizini o'ldirmoqchi bo'ldi, lekin vazirlari uni cho'lga yuborishni maslahat berishdi. Qiz cho'lda Qulman degan odamga duch keladi, uni davolaydi va turmushga chiqadi. Keyin ularning farzandlari bo'ladi. Bir kuni ular podshoni mehmonga chaqirishadi va qiz podshoga voqeani aytib beradi. Podsho afsus chekib qizini Qulmanga nikohlab beradi va Qulman yurtga podsho bo'ladi.