Ushbu kitob metallurgiya fanining o'quv dasturi bo'lib, unda metallurgiyaning mohiyati, metallarni qo'llanilishi, metallarni olish texnologiyasi, ishlatiladigan dastgohlari va boshqa texnik xususiyatlari haqida ma'lumotlar berilgan. Shuningdek, unda xom ashyodan kompleks foydalanish, chiqindisiz yangi texnologiyalar yaratish, atrof-muhitni himoya qilish muammolarini o'rganish masalalari ham ko'rib chiqiladi.
Ushbu kitobda rangli metallurgiya, xususan mis va sink metallurgiyasi laboratoriya mashg'ulotlari bo'yicha qo'llanma keltirilgan. Qo'llanmada talabalar amaliy mashg'ulotlar orqali metallurgiya jarayonlarini o'rganishlari uchun zarur bo'lgan nazariy ma'lumotlar, tajriba usullari va tahlil qilish ko'rsatmalari keltirilgan. Kitob rangli metallarni eritish, ularni qayta ishlash texnologiyalari va usullarini o'z ichiga oladi.
Ushbu maqolalar to'plami xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallaridan tashkil topgan bo'lib, unda muhandislik fanlariga oid turli mavzular yoritilgan. Jumladan, dvigatellarning dizayn xususiyatlari, meva sharbatlarini soxtalashtirish, suv ta'minoti tizimlari, hosilni qayta ishlash, neft qazib olish, atrof-muhitni muhofaza qilish, polimerlarni modifikatsiyalash, asfalt-beton tarkibini loyihalash, konlarni ishlab chiqish, neftni qaytarish, monitoring tizimlari, metallokeramika olish texnologiyalari, quduqlarni qayta ishlash va metallurgiya chiqindilaridan qimmatbaho komponentlarni ajratib olish kabi masalalar ko'rib chiqiladi.
Ushbu maqola tog'-metallurgiya sanoati chiqindilaridan, xususan, Navoiy va Olmaliq kon-metallurgiya kombinatlari (NKMK va AGMK) ning chiqindi omborlari va quyruq suvlarida to'plangan katta hajmdagi (3 mlrd. tonnadan ortiq) texnogen chiqindilardan qimmatli komponentlarni, ayniqsa rangli va nodir metallarni qayta ishlash imkoniyatlarini tadqiq etadi. Hozirgi kunda bu chiqindilarda 1000 tonna oltin, 1300 tonna kumush, 2000 tonna mis, 30 tonna qo'rg'oshin, 117 tonna rux va boshqa ko'plab metallar mavjudligi taxmin qilinmoqda. Maqolada ushbu chiqindilarni qayta ishlashning dolzarbligi, ya'ni tabiatga yetkaziladigan zararning kamaytirilishi hamda foydali qazilmalarning kamayib borayotganligi sababli ikkilamchi xomashyoni qayta ishlashning iqtisodiy samaradorligi ta'kidlangan. Ayniqsa, yuzaga keladigan texnogen xomashyolar orasida shag'alning ko'pligi va uning tarkibida rangli metallarning mavjudligi, ba'zi hollarda esa ularning yangi konlardagi konsentratsiyasidan yuqori ekanligi ko'rsatilgan. Maqolada ionli flotatsiya usulining ushbu jarayonlar uchun istiqbolli ekanligi, uning samaradorligi, kam xarajatliligi va ekologik tozaligi haqida so'z yuritiladi.
Ushbu maqola tog'-metallurgiya sanoati uchun dolzarb muammo bo'lgan texnogen xomashyolarni kompleks o'zlashtirish muammolarini ko'rib chiqadi. Maqolada O'zbekiston tog'-metallurgiya sanoatining rivojlanishi, tabiiy va texnogen resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish yo'nalishlari, shuningdek, konlarni kompleks o'zlashtirishda texnik va fiziko-kimyoviy geoteknologiyalarni qo'llash muhimligi ta'kidlangan. Texnogen xomashyolarni kompleks o'zlashtirishda mavjud muammolar va ularni hal qilish yo'llari ham yoritilgan.
Ushbu maqola tog'-metallurgiya sanoati chiqindilaridan qimmatli komponentlarni ajratib olish imkoniyatlarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda chiqindilarni qayta ishlashning turli usullari, jumladan, ion flotatsiyasi usuli ko'rib chiqilgan. Maqolada ion flotatsiyasining afzalliklari, jumladan, yuqori unumdorligi, past konsentratsiyalarda ham metallarni ajratib olish samaradorligi, kam kapital xarajatlari va atrof-muhitga minimal ta'siri ta'kidlangan. Shuningdek, mis, molibden va temir kabi metallarni ajratib olish uchun DETA yig'uvchisidan foydalanish imkoniyati o'rganilgan va optimal sharoitlar aniqlangan.
Ushbu kitob rangli metallurgiya laboratoriya ishlariga bag‘ishlangan bo‘lib, unda talabalar uchun rangli metallar, xususan mis va sink metallurgiyasi bo‘yicha amaliy mashg‘ulotlar o‘tkazish bo‘yicha ko‘rsatmalar keltirilgan. Kitobda laboratoriya ishlarining maqsadlari, nazariy asoslari, zarur materiallar va jihozlar, ishni bajarish metodikalari, natijalarni tahlil qilish va nazorat savollari keltirilgan.
Ushbu kitobda tog'-kon sanoati, qurilish va energetika sohalaridagi ijtimoiy-iqtisodiy va ekologik muammolar muhokama qilinadi. Konferensiya materiallari, jumladan turli xil texnogen hosilalarni qayta ishlash texnologiyalari, yangi texnologiyalar va qurilish materiallari masalalari ko'rib chiqilgan. Maqolalar turli xil muammolarni, echimlarni va tadqiqot natijalarini taqdim etadi.
Ushbu kitob O'zbekiston Respublikasida metallurgiya sohasining rivojlanishi, xususan nodir metallarni, jumladan indiy olish texnologiyalarini o'rganishga bag'ishlangan. Kitobda tog'-metallurgiya kombinatlarining faoliyati, xomashyo bazasi, texnologik jarayonlar, xavfsizlik choralari va atrof-muhitni muhofaza qilish masalalari yoritilgan. Shuningdek, iqtisodiy hisob-kitoblar va foydali qazilmalarni qayta ishlashning yangi usullari ham ko'rib chiqiladi.
Ushbu dissertatsiya Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy konchilik instituti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi DSc.17/30.12.2019.T.06.01 raqamli ilmiy kengash tomonidan qabul qilingan Saidaxmedov Aktam Abdisamievichning «Texnogen chiqindilardan metallarni ajratib olish texnologiyasini ishlab chiqish» mavzusidagi doktorlik (PhD) dissertatsiyasi hisoblanadi. Unda sanoat chiqindilaridan, xususan, konverter changi va «Navoiyazot» AJ korxonasi chiqindilaridan rangli metallarni ajratib olishning samarali texnologiyasi ishlab chiqilgan.